ژن تنظیم‌ کننده اسکیزوفرنی با همکاری دانشمند ایرانی کشف شد

دانشمندان “بیمارستان کودکان فیلادلفیا”(CHOP) با همکاری “ابوالفضل دوست پرست ترشیزی”(Abolfazl Doostparast Torshizi) دانشمند ایرانی، ژنی را کشف کردند که در تنظیم بیماری اسکیزوفرنی نقش دارد. فرضیه آنها این است که این ژن می‌تواند بیان بسیاری از ژن‌های دیگر را هنگام رشد مغز کنترل کند و به مرور زمان به بروز اسکیزوفرنی منجر شود.

وراثت، نقش مهمی در ابتلا به اسکیزوفرنی دارد و تاثیر آن حدود 80 درصد است. دانشمندان سعی دارند به ژن‌هایی دست پیدا کنند که با پیش آمدن این شرایط ارتباط دارند و معتقدند که ژن‌های متفاوتی در بروز این مشکل موثر هستند.

ژن

اسکیزوفرنی چیست؟

اسکیزوفرنی یک اختلال روحی است که در حدود یک نفر در هر صد نفر به آن مبتلا می شوند. این بیماری دربین مردها و زنان به یک اندازه شایع است و در جوامع شهری و بین گروههای اقلیت بیشتر مشاهده شده است. قبل از سن 15 سالگی بسیار نادر است اما در هر سنی پس از آن رخ می دهد. و بیشتر در سنین 15 تا 35 سالگی مشاهده شده است.

علایم اسکیزوفرنی

این علایم اغلب در دو گروه مثبت و منفی توضیح داده می شوند.

علایم مثبت

این تجربیات نا معمول متداول ترین علایم اسکیزوفرنی هستند اما در دیگر اختلالات روحی هم مشاهده می شوند.

توهم

حالتی را که درآن شما چیزی را که وجود ندارد می بینید، می شنوید، بو می کشید و یا احساس می کنید، توهم می گویند. در اسکیزوفرنی اغلب توهم از نوع شنیدن صدا می باشد.

شنیدن صدا شبیه چیست؟

این صداها کاملا واقعی اند. منبع این صدا ها خارج سر شما می باشد و دیگران نمی توانند آنها را بشنوند. شما ممکن است آنها را در مکانهای مختلف و یا از یک جسم خاص مانند تلویزیون بشنوید. صداها ممکن است بطور مستقیم با شما صحبت کنند و یا اینکه در مورد شما با همدیگر صحبت کنند. ممکن است اینطور به نظر بیاید که شما دارید یک مکالمه را گوش می کنید. صداها ممکن است خوشایند باشند اما اغلب گستاخانه، ، توهین آمیز و یا تنها آزار دهنده هستند.

افراد چگونه به این صداها واکنش نشان می دهند؟

گاهی ممکن است شما احساس کنید که مجبورید که آنچه را که آنان می گویند اجرا کنید. حتی اگر آنان بگویند که به خودتان آزار برسانید و یا کاری را انجام دهید که می دانید صحیح نیست. اغلب اوقات شما آنها را نادیده می گیرید اما گاهی شما مغلوب آنها می شوید.

 صداها از کجا می آیند؟

این صداها مجازی نیستند اما توسط خود مغز ساخته می شوند. اسکن های مغزی نشان داده اند که قسمتی از مغز که هنگام شنیدن صدا فعال است، اینگونه صدا ها را نیز  ایجاد می کند. اینگونه به نظر می رسد که در این موقع مغز بین صداهای واقعی و اینگونه اختلالات دچار اشتباه می شود.

آیا افراد دیگر هم اینگونه صداها را می شنوند؟

افراد با اختلالات روحی دیگر مانند افسردگی حاد ممکن است صداهایی را بشنوند که مستقیم با آنها صحبت می کنند. در افسردگی این صداها ملامتگر بوده و یک کلمه یا عبارت خاص بارها و بارها تکرار می شود.

بعضی افراد صداهایی را می شنود که زندگی روزمره آنان را دچار مشکل نمی کند این صداها ممکن است، خیلی بلند نبوده، خوشایند باشند و یا تنها در بعضی مواقع شنیده شوند. این گونه علایم نیاز به مراقبت خاصی ندارند.

انواع دیگر توهم

دیدن یا توهم بو، مزه یا لمس شدن نیز ممکن است اتفاق بیفتد اما کمتر مشاهده شده است.

هذیان

وهم در حقیقت اعتقاد راسخ به موضوعی است که ممکن است صرفا بر پایه یک تفسیر غلط و یا برداشت ناصحیح از موقعیت باشد. در شرایطی که شما هیچ شکی ندارید دیگران اعتقاد شما را اشتباه، عجیب یا غیر واقعی می دانند. آنان نمی توانند در مورد این موضوع با شما بحث کنند. اگر آنان از شما در مورد دلایلتان بپرسند، دلایل شما برای آنان بی معنی است و یا اینکه شما نمی توانید توضیح دهید و فقط می گویید: می دانم.

چگونگی شروع هذیان

ممکن است شما کاملا بطور اتفاقی به آن اعتقاد پیدا کنید. ممکن است پس از چند هفته یا ماه احساس کنید که موضوع عجیبی در حال شکل گیری است. اما نمی توانید راجع به چگونگی آن توضیح دهید. ممکن است شما یک ایده وهم آلود را برای توضیح دادن توهماتتان بسط دهید. برای نمونه اگر شما صداهایی را می شنوید که در مورد رفتارهای شما توضیح می دهد، ممکن است شما به این نتیجه برسید که توسط حکومت در حال کنترل شدن هستید.

هذیان سوء ظن

در این نوع از هذیان شما احساس می کنید که در خطرید. این خطرات ممکن است:

نامعمول – شما ممکن است احساس کنید که حکومت در حال جاسوسی کردن از شماست یا ممکن است احساس کنید که همسایه شما از تکنولوژی خاصی برای جاسوسی از شما استفاده می کند.

روزمره –  شما ممکن است احساس کنید که همسر شما خیانتکار ا ست. این موضوع ممکن است از موضوعات کوچک و نامربوطی که ارتباطی با سکس یا روابط غیر مشروع ندارند ناشی شود. دیگران نمی توانند دلایلی برای اینکه شما صحیح می گویید پیدا کنند.

سوءظن بطور واضحی برای شما استرس زاست. این موضوع مخصوصا موجب رنجش افرادی می شود که شما به آنها سوءظن دارید. مخصوصا اگر از نزدیکان شما باشند مانند خانواده تان.

“کای وانگ”(Kai Wang)، سرپرست این پژوهش گفت: از آنجا که ممکن است صدها یا حتی هزاران ژن، در خطر بروز اسکیزوفرنی موثر باشند، باید به این موضوع پی ببریم که کدام یک از ژن‌ها، نقش مهم‌تری دارند و نقش اصلی را در بروز بیماری ایفا می‌کنند. کشف ژن اصلی تنظیم‌کننده بیماری می‌تواند به ما در رسیدن به درمان‌های جدید کمک کند.

بیماری‌هایی که با یک ژن کنترل می‌شوند، اغلب با “اختلالات مونوژنیک”(monogenic disorder) مرتبط هستند اما اگر چند ژن در بروز یک بیماری نقش داشته باشند، آن بیماری “پلی‌ژنیک“(polygenic) نامیده می‌شود. گروهی از دانشمندان “دانشگاه استنفورد”(stanford university) در سال 2017، اصطلاح “امنی‌ژنیک”(omnigenic) را برای بیماری‌هایی به کار بردند که هزاران ژن در بروز آنها نقش دارند.

این پژوهش جدید نمی‌تواند مشخص کند که اسکیزوفرنی، از بیماری‌های پلی ژنیک است یا امنی ژنیک اما این موضوع مشخص است که ژن‌های بسیاری در بروز این بیماری نقش دارند.

وانگ افزود: بدیهی است که در بروز یک بیماری، برخی ژن‌ها، مهم‌تر از ژن‌های دیگر هستند؛ در نتیجه ما تصمیم گرفتیم تا ژن تنظیم‌کننده اصلی را شناسایی کنیم.

تنظیم‌کننده‌های اصلی، ژن‌هایی هستند که بیان بسیاری از ژن‌های پایین‌تر از خود را تعیین می‌کنند. پژوهشگران برای کشف ژن اصلی تنظیم‌کننده اسکیزوفرنی، الگوریتم جدیدی را در دو مجموعه مجزا از داده‌های بیولوژیکی به کار گرفتند. این الگوریتم، نهایتا توانست ژنی موسوم به “TCF4” را مشخص کند.

TCF4، پیش از این به عنوان ژنی شناخته می‌شد که در بروز اسکیزوفرنی نقش دارد اما پژوهشگران در این پروژه جدید، برای نخستین بار توانستند اثرات مربوط به عملکرد آن را مشخص کنند. آنها دریافتند که TCF4، در تنظیم بسیاری از شبکه‌های متفاوت ژن نقش دارد که با فعالیت عصبی مربوط به اسکیزوفرنی به خصوص در مراحل ابتدایی گسترش آن در ارتباط هستند.

وانگ ادامه داد: برای درک این موضوع که آیا ژن‌های تنظیم کننده بیشتری در بروز اسکیزوفرنی سهیم هستند یا خیر، به پژوهش‌های بیشتری نیاز داریم. اگر ژن‌های بیشتری شناسایی شوند، امکان طبقه‌بندی بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی و ارائه درمان‌های دقیق‌تر و هدفمندتر نیز فراهم می‌شود.

این پژوهش، در مجله “Science Advances” به چاپ رسید

منبع: میهن بلاگ

Leave a comment